Thomas Köner

r-3603636-1337015564-7403-jpegr-1911268-1251912472-jpeg

THOMAS KÖNER La Barca (CD/LP Fario)

THOMAS KÖNERNovaya Zemlya (CD Touch; LP Denovali )

Thomas Köner recente “Tiento” trilogie (de 3e, “Tiento de la oscuridad” moet nog uitkomen), is m.i. minder overtuigend dan zijn eerdere werk, ofschoon de 1e, “Tiento de las nievas” (cd, Denovali, 2014), me nog wel kon bekoren. Opmerkelijk is ook dat er onlangs, als opwarmertje voor een regelrechte LP, een 12″ met nieuw werk van het terecht gevierde Porter Ricks uit is gekomen. Die EP klinkt lekker, maar ik weet niet of het zinvol is om de Porter Ricks sound zoveel jaren na dato nieuw leven in te blazen.

In 2009 was er, 6 jaar na het wijdse sound art kernstuk “Zyklop” onder de noemer Zyklop, de cd “La Barca”, uitgebracht op het Franse Fario label. Een jaar later werden Thomas Köners essentiële eerste drie platen (“Nunatak”, “Teimo”, en “Permafrost”) geremastered op vinyl heruitgebracht door het Type label (later in een mooie 3cd compilatie hardcover digipack ge-rereleased). Die zijn voor elke rechtgeaarde ambient-liefhebber onmisbaar. Op vinyl klinkt het allemaal nog beter en … meer ambient! Over “La Barca” (in de cd-versie; de LP is beduidend langer) schreef ik volgende in webzine Neergeslagen Ogen (niet meer actief):

Nooit zo zeker hoe je dit moet beluisteren: is het muziek of gewoon ’n goedkoop samenraapsel van found sound? Hoe Köner, wiens Porter Ricks platen mij zeer dierbaar zijn, het ook doet, op het minimalistische “Zyklop”, het laatste solo-album van alweer 7 jaar geleden, pakte de beluistering behoorlijk aangrijpend uit (niet sentimenteel bedoeld). Muziek voor in het vliegtuig, voor een vlucht van pakweg 3 uur of zo. Goed voor psychosonische conditionering of sonische psychotherapie. En d’r zit compositie in, dus dat maakt het tot muziek. Op deze, “La barca”, bevinden we ons, verdeeld over 12 tracks, op 12 verschillende breedtegraden ergens op aarde. Klinkt gekunsteld op papier, maar op de plaat is het intrigerend genoeg om, geholpen door de golven van bas en synth, in de schijnbare glossolalia toch punten van herkenning te ontwaren: mensen in hun dagelijkse en niet zo dagelijkse doen (wat te denken van katholieke gebedsvoorgang?), nietsvermoedend door de artiest Köner, bijna autoritair, ondergedompeld in een auraal bad. Niet dat die menselijkheid noch dat autoritaire belangrijk is. Zoals dat in de psychotherapie vanzelfsprekend is, gaat het om het effect. “La barca” is gesubsidiëerd effectbejag als muziek. High art indeed en die ronkende Russische vrachtwagensound aan het begin van de 3e track is cool.

In 2012 verscheen wat misschien wel z’n allerbeste album genoemd mag worden: “Novaya Zemlya” (Touch CD; Denovali LP). Ik was (en ben nog steeds) behoorlijk onder de indruk van dit magistraal stukje ambiente geluidskunst, of hoe je het ook noemen wilt. Het eindigde op #7 in mijn eindlijst voor 2012. Destijds schreef ik er dit over (over de cd-versie):

Na de re-release van zijn drie eerste albums uit de vroege jaren negentig (“Nunatak”, “Teimo” en “Permafrost”) van een tijdje terug, en de eerste sinds “La Barca” uit 2009, is “Novaya Zemlya” misschien wel de meest indrukwekkende plaat die Köner aflevert, althans als we het geniale PORTER RICKS, zijn techno-project met Andy Mellwig, niet meerekenen. Het is een en al pulse en textuur, vrijwel pure sound, die nagenoeg subjectloos genoemd moet worden—object-georiënteerde sound-art. Vanaf de eerste sonore, subsonische bassen bevind je je in een volstrekt desolate omgeving, onthecht van enig interpretatief kader uit de pop, rock, dance of improv. Dreigende “rumble” en onheilspellende stilte tegen de achtergrond van een enorme lege, arctische ruimte, die over de spanwijdte van de 3 tracks fenomenaal knap worden gearrangeerd en uitgestrekt: dit soort “muziek” dreigt altijd snel saai, of tot behang of ambient-muzak te worden, maar dat is bij Köner nooit het geval. De sounds nemen geofysische proporties aan, wat wordt gereflecteerd in de manier waarop ondanks het ontbreken aan melodieën, ritme, of beter pulse de sound-blokken dynamiek verschaft, in beweging zet. “Novaya Zemlya” is daarom allesbehalve statisch: het klinkt alsof de sounds in geologische tijd plaatsvinden, langzaam maar zeker voortschrijdend. Zonder daar op expliciete wijze op te alluderen, puur door het arrangeren van sound, white noise en momenten van stilte, effectueert Köner op “Novaya Zemlya” bij de luisteraar welhaast existentiële angst. Het subject, de “muzikale” ervaring, is dus eigenlijk zelfs hier, in de meest non-muzikale sound van field-recording, niet weg te denken. Dat geeft je te denken over dat hedendaagse modieuze parool van “object oriented”. Soms hoor je, net als op La Barca, radio-communicatie, maar anders dan op die plaat, blijft het op “Novaya Zemlya” beperkt tot flarden, meer de suggestie van menselijke participatie. Köners werk wordt vaak gecategoriseerd als psychogeografisch: de impact van onherbergzame locaties op de menselijke psyche. “Novaya Zemlya” is naar mijn idee een overtuigend document daarvan.