De Prog Rock Lijstjes

Wat is prog rock? Er is geen precieze definitie voor dit muzikale genre, dat zijn aanvang neemt met het eerste album van King Crimson: In the Court of the Crimson King uit 1969. Daar bestaat wel overeenstemming over. Als je een willekeurige pop- en rockfan zou vragen naar een aantal namen van prog-rock-bands dan kan men er meestal wel een paar noemen die onbetwistbaar zijn: Genesis, Yes, Emerson, Lake & Palmer, Jethro Tull en Pink Floyd—hoewel die laatste ook, zeker in de beginperiode, als psychedelische rock kan worden gezien.

De grenzen van het genre zijn niet scherp omlijnd. Is Can prog-rock? Ik zelf zou zeggen van niet, maar er valt wat voor te zeggen om albums als Future Days en Soon Over Babaluma als prog rock te typeren. Andere zgn. Krautrock-bands komen m.i. dan eerder voor de bestempeling prog in aanmerking (Popol Vuh, Guru Guru, Amon Düül). De een trekt de grenzen heel scherp, de ander ziet prog rock als een verzamelnaam voor alle rock die experimenteel van aard is. Ik vind zo’n brede opvatting te breed, want dat zou betekenen dat Naked City, een uiterst experimentele vroege jaren negentig band die put uit allerlei vaatjes (free jazz en grindcore met name), bijvoorbeeld ook prog rock is, en ik heb nog nooit iemand horen verwijzen naar Naked City als prog rock. Is Zappa prog rock? In mijn ogen niet. Zappa is een verhaal apart, maar er zijn natuurlijk wel degelijk overeenkomsten tussen Zappa’s muziek (en die van de Mothers) en typische prog rock. Ook Soft Machine heb ik nooit echt als prog rock per se beschouwd (de eerste twee platen zijn meer psych-pop), maar laten we die toch maar in de lijst opnemen, en hun meesterwerk Third komt nog het meest in aanmerking voor de bestempeling ‘prog’ (daarna gaat het allengs meer de richting op van jazz rock, ook al zo’n vermaledijde term). Dat album komt in onderstaande lijstjes dan ook meermaals voor.

Ook de vaak gebezigde karakterisering dat prog rock zich onderscheidt van andere vormen van experimentele rock (experimental metal bijvoorbeeld [huh?]) door een nadruk op techniek en complexiteit, slaat de plank mis, omdat veel experimentele rock minstens zo complex is—de muziek van veel post-hardcore bands (denk aan Dazzling Killmen, Slint, Bastro, June of 44 en zelfs Shellac) kenmerkt zich evenzeer door complexe ritmes en harmonieën en ongebruikelijke maatsoorten. Instrumentale virtuositeit is een noodzakelijke voorwaarde voor prog rock, maar geen voldoende: andere rockvormen kunnen ook stoelen op instrumentale virtuositeit (bijv. metal, post-hardcore, punk jazz).

De hoogtijdagen van wat normaliter als prog rock wordt beschouwd liggen in de jaren ’70, met uitlopers naar de jaren ’80 (Marillion, Rush, Porcupine Tree), en verdere pendanten en mengvormen, crossovers met metal bijvoorbeeld (Dream Theater, Queensrÿche, Voivod, Primus).

Ik ben geen groot kenner en wil me dus niet laten vastpinnen op een theoretische definitie. Ik ben wel liefhebber van een aantal bands die (min of meer) als prog rock bekend staan—er zijn legio experimentele bands die onder art rock, punkjazz, post-punk, vormen van post-hardcore etc. vallen die wellicht als prog zouden kunnen worden bestempeld, maar ik heb ze van mijn lijst uitgesloten. Prog is voor mij toch die muziek die zich qua geluidsdesign en orkestratie richt op de karakteristieke geluidswereld van de klassieke progbands (King Crimson, Genesis, Yes, mid-period Pink Floyd, Magma, Rush etc.). Maar affijn, dat is mijn opvatting.

Ik heb een aantal mensen gevraagd om ook een lijstje met persoonlijke favorieten samen te stellen. Laten we gewoon per acclamatie vaststellen dat alle hieronder genoemde albums onder progrock vallen.

Jeffrey Voors

  • Soft Machine—Third
  • Van Der Graaf Generator—Godbluff
  • King Crimson—In the Court of the Crimson King
  • Genesis—The Lamb Lies Down on Broadway
  • Gentle Giant—In a Glass House
  • UK—UK
  • Crippled Black Phoenix—(Mankind) The Crafty Ape
  • Yes—Close to the Edge
  • Anekdoten—Until All the Ghosts Are Gone
  • Moon Safari—Himlabacken vol. 1

Theo Tol (Crows Labyrinth)

  • Yes—Relayer
  • Dream Theater—Images & Words
  • Beardfish—The Sane Day
  • The Flower Kings—Paradox Hotel
  • Bruford—One of a Kind
  • King Crimson—Discipline
  • UK—Danger Money
  • Rush—Hemispheres
  • Chris Squire—Fish Out of Water
  • Porcupine Tree—In Absentia
  • Steven Wilson—Grace For Drowning

Patrick Uiterweerd

  • ELP—Tarkus
  • Genesis—Selling England By the Pound
  • Jethro Tull—Thick As A Brick
  • Rush—2112
  • Yes—Fragile
  • Pink Floyd—Atom Heart Mother
  • Mike Oldfield—Hergest Ridge
  • Soft Machine—Third
  • King Crimson—In The Court Of The Crimson King
  • Hawkwind—Warrior On The Edge Of Time

Omar Muñoz Cremers

  • Can—Future Days
  • Pink Floyd—Animals
  • Steve Hillage—Rainbow Dome Musick
  • Faust—The Faust Tapes
  • Marillion—Fugazi
  • Mike Oldfield—Crises
  • Aphrodite’s Child—666
  • Kevin Ayers—Whatevershebringswesing
  • Serge Gainsbourg—Histoire de Melody Nelson
  • Boredoms—Vision Creation Newsun

BOTHOSTRAUSSIAN

  1. King Crimson—Larks’ Tongues in Aspic
  2. Van Der Graaf Generator—Godbluff
  3. Soft Machine—Third
  4. Genesis—The Lamb Lies Down on Broadway
  5. Ruins—Hyderomastgroningem
  6. Primus—Frizzle Fry
  7. Rush—Power Windows
  8. Magma—Mëkanïk Dëstruktïẁ Kömmandöh
  9. Comus—First Utterance
  10. Matching Mole—Little Red Record

Bas Ickenroth

  • Rush—Grace Under Pressure
  • Rush—2112
  • King Crimson—Larks’ Tongues in Aspic
  • Soft Machine—Third
  • Voivod—Nothingface
  • Motorpsycho & Ståle Storlokken—The Death Defying Unicorn
  • Pink Floyd—Ummagumma
  • Queensrÿche—Operation: Mindcrime
  • Tool—Lateralus
  • Frank Zappa—The Grand Wazoo

Martijn Busink

  1. Mr. Bungle—Disco Volante
  2. Alim Qasımov & ColDünya—Oyanış
  3. King Crimson—The Nightwatch
  4. Fredrik Thorendal’s Special Defects—Sol Niger Within
  5. Voïvod—Dimension Hatröss
  6. O.L.D.—Musical Dimensions of Sleastak
  7. Area—Caution Radiation Area
  8. Änglagård—Hybris
  9. Barış Manço—Yeni Bir Gün
  10. ARK—Burn the Sun