De ‘alternatieve’ jaren ’80: 100 commercieel-artistieke blockbusters

Iedereen die bekend is met de muziek uit de jaren ’80 heeft natuurlijk zijn favoriete jaren ’80 bands en platen, vanzelfsprekend gebaseerd op een uiterst coole smaak die wars is van enige commercie. Ikzelf ook. Zie bijvoorbeeld de lijstjes van deze en gene die ik verzamelde voor het jaar 1981. Zie ook de US 80s guitar rock lijst met de 350 beste rock-platen uit de VS van dat decennium.

Maar er was ook een ‘alternatieve’ kant aan de jaren ’80. De jaren tachtig staan namelijk bekend als het decennium waarin pop commercieel doorbrak en platen vaak grote afzet vonden, terwijl artistieke integriteit en innovatie absoluut of in ieder geval grotendeels gewaarborgd bleven. Dat is na de jaren ’80 stukken minder geworden: de grens tussen artistiek grensverleggend en commercieel verantwoord (dwz. grote tot extreem grote afzet!) is sindsdien alleen maar absoluter geworden, ook of met name onder druk van de commercie—het fenomeen grunge even buiten beschouwing latend (ook hedendaagse uitzonderingen zoals bijv. de band Radiohead en de hiphop van Kendrick Lamar daargelaten; over Beyoncé en andere R&B acts, die natuurlijk commercieel zeer succesvol zijn, kunnen we steggelen. Niet bepaald mijn favoriete genre).

Hieronder een lijst van jaren ’80 platen die uiterst succesvol waren, zowel commercieel als artistiek. Over smaak valt natuurlijk te twisten en Chris Rea en Howard Jones zijn op z’n vriendelijkst gezegd niet eenieders cup of tea, maar over een flink aantal van genoemde albums bestaat universele consensus. Sommige van die platen bereikten gold- of platinum status, of zelfs multi-platinum status (van Def Leppard’s Hysteria werden alleen al in de VS 12 miljoen stuks verkocht, dat is meer dan er tot nu toe van Beyoncé’s mega hit-album Dangerously in Love uit 2003 WERELDWIJD werden verkocht).

De eerste 50 zijn persoonlijke favorieten, die natuurlijk aangevuld kunnen worden (ik heb er nog eens vijftig toegevoegd, maar er zijn er natuurlijk veel meer; ik hoor graag welke ontbreken). Ik heb succesvolle indie-bands (zoals The Smiths en New Order) expliciet weggelaten, en louter naar commerciële blockbusters die op grote labels uitkwamen, gekeken (hoewel The Cure wellicht in hun beginfase als indie kan worden getypeerd, maar van Disintegration zijn 2 miljoen stuks verkocht, daar is derhalve weinig indie aan; The Queen is Dead daarentegen komt aardig op weg, maar blijft steken op 500.000 stuks, niet gering natuurlijk voor indie, maar ik denk dat The Smiths de uitzondering is).

Zulke verkoopcijfers, kom daar maar eens om in het huidige tijdsgewricht (zoals gezegd, Radiohead is een band die natuurlijk ook zulke verkoopcijfers haalt, van OK Computer werden in Europa alleen al 3 miljoen stuks verkocht). Verkoopcijfers zijn echter geen graadmeter geweest bij het samenstellen van deze lijst—die zijn mij ook niet van elke genoemde plaat bekend, en de een verkocht minder dan de ander. Wel gaat het hier in alle gevallen om, zeker in vergelijking met vandaag de dag, relatief (internationaal of nationaal) commercieel succesvolle platen die artistiek op een vrij hoog tot zeer hoog peil staan.

Waarschijnlijk zullen velen grinniken bij het zien van E.S.P. van de Bee Gees in de lijst; granted, die keuze is behoorlijk camp, maar ik kan er ook niets aan doen, en ik ben niet eens een Bee Gees-fan. En Fahrenheit van Toto, serieus? Ja, serieus. Het nummer ‘Without Your Love’ is een killer ballad en quintessential eighties! Ik had ook IV, waarschijnlijk commercieel hun meest succesvolle (3 miljoen verkochte exemplaren in de VS alleen al), of The Seventh One uit 1988 kunnen noemen, maar het album Fahrenheit is mijn favoriet.

In onderstaande lijst zitten een aantal doublures met bovengenoemde jaren ’80 lijsten. Helaas is metal/hardrock (en zeker reggae, die geheel ontbreekt) weer het stiefkindje. Metal was al eerder gecovered, maar ik heb toch de meest succesvolle ook hier genoemd: Metallica, Slayer, AC/DC, Van Halen, Queensrÿche, Whitesnake, Iron Maiden en de al genoemde Def Leppard.

Let wel: de onderstaande lijst van 50 weerspiegelt niet de lijst van mijn meest geliefde platen van het decennium überhaupt. Zo’n top-50 zou er volstrekt anders uitzien. Hooguit Talk Talk en ABC, nummers 1 en 2 in onderstaande lijst, zouden daarin doubleren. Ook waren sommige platen die zeker in zo’n top-50 voorkomen, maar hier ontbreken, commercieel succesvol. Goed voorbeeld: Public Enemy’s It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back behaalde platinum in de VS. Niet niks voor een relatief ongemakkelijk en in grond der zaak oncommercieel kunstwerk, maar het is ook het beste hiphop-album allertijden. Een van mijn topplaten van de jaren ’80, maar dat is dus een andere lijst dan die hieronder.

Alles op CD of good old LP, uitgezonderd platen aangemerkt met een 😞, die ik dus mis. Na de eerste tien à twaalf platen wordt de nummering willekeurig, en sommige platen genoemd in de aanvullende lijst zijn me even lief.


1. Talk Talk — Colour of Spring (1986)

2. ABC — The Lexicon of Love (1982)

3. Simple Minds — Once Upon A Time (1985)

4. Talking Heads — Remain in Light (1980)

5. The Cure — Disintegration (1989)

6. The Police — Ghost in the Machine (1981)

7. Fleetwood Mac — Tango in the Night (1987)

8. Roxy Music — Avalon (1982)

9. Lou Reed — New York (1989)

10. Joe Jackson — Night and Day (1982)

11. Peter Gabriel — So (1986)

12. Donald Fagen — The Nightfly (1982)

13. Kate Bush — Hounds of Love (1985)

14. Prince — Sign ‘O’ the Times (1987)

15. Fabrizio De André — Crêuza de Mä (1984)

16. Level 42 — s/t (1981)

17. Human League — Dare (1981)

18. Pet Shop Boys — Please (1986)

19. Frankie Goes to Hollywood — Welcome to the Pleasuredome (1984)

20. Prefab Sprout — Steve McQueen (1985)

21. Scritti Politti — Cupid & Psyche ’85 (1985)

22. Bryan Ferry — Boys and Girls (1985)

23. The Nits — In the Dutch Mountains (1987)

24. Steve Winwood — Back in the High Life (1986)

25. Paul Simon — Graceland (1986)

26. Genesis — Invisible Touch (1986)

27. Chris Isaak — s/t (1987)

28. Rush — Signals (1982)

29. Living Colour — Vivid (1988)

30. Zucchero Fornaciari — Oro, Incenso & Birra (1989)

31. Laurie Anderson — Big Science (1982)

32. Bruce Springsteen — Tunnel of Love (1987)

33. David Sylvian — Brilliant Trees (1984)

34. INXS — Kick (1987)

35. John Hiatt — Bring the Family (1987)

36. Orchestral Manœuvres in the Dark — Architecture & Morality (1981)

37. Willy DeVille — Miracle (1987)

38. A-Ha — Scoundrel Days (1986)

39. Visage — s/t (1980)

40. Depeche Mode — Music For the Masses (1987)

41. Sting — Nothing Like The Sun (1987)

42. Whitesnake — s/t aka 1987 (1987)

43. Robert Palmer — Riptide (1985)

44. Tom Petty — Full Moon Fever (1989)

45. Bee Gees — E.S.P. (1987)

46. U2 — The Joshua Tree (1987)

47. Robbie Robertson — s/t (1987)

48. Phil Collins — No Jacket Required (1985)

49. Matia Bazar — Melanchólia (1985)

50. Toto — Fahrenheit (1986)


Verder de volgende (uiteraard niet volledige) selectie van 50+ topplaten (in willekeurige volgorde; platen met 😞 ontbreken in mijn eigen collectie)

  • Madonna — Like a Prayer (1989)
  • Art of Noise — Who’s Afraid of the Art of Noise (1984) 😞
  • Don Henley — Building the Perfect Beast (1984)
  • Wendy & Lisa — s/t (1987)
  • The B-52’s — Cosmic Thing (1989)😞
  • Propaganda — A Secret Wish (1985)😞
  • A-Ha — Hunting High and Low (1985)
  • Level 42 — World Machine (1985)
  • Jennifer Warnes — Famous Blue Raincoat (1987)
  • Iron Maiden — The Number of the Beast (1982)😞
  • Tracy Chapman — s/t (1988)
  • Bryan Ferry — Bête Noire (1987)
  • Leonard Cohen — I’m Your Man (1988)😞
  • Rush — Hold Your Fire (1987)
  • De La Soul — 3 Feet High and Rising (1989)😞
  • Grace Jones — Nightclubbing (1981)
  • Def Leppard — Hysteria (1987)😞
  • The Cars — Heartbeat City (1984)
  • Neil Young — Freedom (1989)
  • Prince — Purple Rain (1984)
  • Janet Jackson — Control (1986)😞
  • Pet Shop Boys — Actually (1987)
  • Van Halen — MCMLXXXIV (1984)😞
  • Heaven 17 — Penthouse and Pavement (1981)😞
  • RAF — Cosa Restera’ (1989)
  • Matia Bazar — Tango (1983)
  • Talking Heads — Little Creatures (1985)
  • Tom Tom Club — Tom Tom Club (1981)😞
  • Suzanne Vega — Solitude Standing (1987)😞
  • Duran Duran — Rio (1982)😞
  • Duran Duran — Seven and the Ragged Tiger (1983)😞
  • Tears For Fears — Songs From the Big Chair (1985)😞
  • Tears For Fears — The Seeds of Love (1989)😞
  • Vangelis — The Chariots of Fire (1981)😞
  • Yazoo — Upstairs at Eric’s (1982)😞
  • ZZ Top — Eliminator (1983)😞
  • Bronski Beat — Age of Consent (1984)😞
  • Metallica — And Justice For All (1988)😞
  • Howard Jones — Dream Into Action (1985)
  • Chris Rea — Shamrock Diaries (1985)
  • George Michael — Faith (1987)
  • ABC — Alphabet City (1987)
  • Slayer — Reign in Blood (1986)
  • Wendy & Lisa — Fruit at the Bottom (1989)
  • Pink Floyd — A Momentary Lapse of Reason (1987)
  • Beastie Boys — Licensed to Ill (1986)😞
  • LL Cool J — Bigger and Deffer (1987)😞
  • Neneh Cherry — Raw Like Sushi (1989)😞
  • AC/DC — Back in Black (1980)😞
  • Culture Club — Colour By Numbers (1983)😞
  • Doe Maar — Skunk (1981)😞
  • Frank Boeijen Groep — Foto van een mooie dag (1985)😞
  • Queensrÿche — Operation: Mindcrime (1988)😞